Юуны тvрvvнд амьтан тэжээх нь хvvхдийн хvмvvжилд сайнаар нєлєєлдєг. Амьтан тэжээсэн хvvхэд багаасаа амьтныг хайрлаж сурдаг бєгєєд ирээдvйд зєв
хvмvvжилтэй хvн болж тєлєвшихєд нь ихээхэн нэмэр болдог байна. Vvнийг ч эцэг эхчvvд ойлгож, хvvхдvvддээ чихэр жимс, элдэв тоглоом гэхээсээ илvv муур, туулай, гєлєг, загас гэх мэт амьтдыг авч єгєх болжээ. Єнєєдєр Улаанбаатарт амьтны олон арван дэлгvvр шинээр нээгдэж, бvр тєрєлжиж байгаа нь vvнийг нотолно. Ингээд уншигчдадаа ямар ямар амьтныг хэрхэн асарч тэжээх, яаж хооллох талаар зарим зєвлєгєєг хvргэе.
Хvvхэд залуучуудын хамгийн их тэжээж байгаа амьтан бол нохой. Зодооны, харуул хамгаалалтын нохойноос эхлээд бяцхан хав гээд vvлдэр vvлдрийн нохойг тэжээх болж. Хvн нохой хоёрын холбоо аль дээр vеэс эхэлсэн. Нохой нь хvний анхны гэршvvлэн дасгасан амьтнаас гадна орд харшаас эхлэн урц овоохойд ч гэсэн хvний хамгийн найдвартай, сайн хамгаалагч, туслагч нь болсоор ирсэн байна. Нохойг тэжээж, асарч байна гэдэг хэцvv зvйл. Ялангуяа ариун цэврийн талаасаа их арчилгаа шаардагддаг гэхэд болно. Нохойг 14 хоногт нэг удаа усанд оруулах нь сайн. Гэхдээ тусгай ариутгагчтай ус байх шаардлагатай. Учир нь зєвхєн нохойноос хvнд халддаг зургаан тєрлийн євчин байдаг гэнэ. Хамгийн энгийнийг дурдахад байнгын харшилтай болох, хамуу дэгдээх, халдварт шар євчин болон бусад халдварт євчний нян тархах гэх мэт. Нохой бєєстєх нь хамгийн тvгээмэл бєгєєд тєвєгтэй євчний нэг. Бєєсєндєє хэт баригдсан нохой тvvнийгээ даахгvй євчилж vхэх тохиолдол єнгєрсєн онд нэлээд хэд бvртгэгдсэн гэнэ. Мєн нохойны vсийг аль болох урт ургуулахгvй байх нь бєєстєхєєс хамгаалдаг. Тэгвэл хамгийн найдвартай арга нь сард нэг удаа вакцинд хамруулах юм.
Туулай энхрий ялдам ч энэрэлгvй “хэрцгий”
Гэрийн нєхцєлд тэжээхэд хамгийн тохиромжтой амьтны нэг нь туулай. Тун цэвэрхэн амьтан. Амьдралын тусгай нєхцєл нэг их шаардаад байдаггvй. Тvvнд бяцхан тємєр тор байхад л хангалттай. Харин амархныг нь бодоод цаасан хайрцганд хийвэл мэрээд л гараад ирнэ. За тэгээд гэртээ сул чєлєєтэй байлгавал таны vнэтэй цайтай гэсэн болгоныг мэрж, vрэн таран хийх болно. Харин торонд хийсэн бол заримдаа єрєє тасалгаандаа чєлєєтэй гvйлгэж байвал сайн.
Туулай олон талын ач холбогдолтой. Ялангуяа эрvvл мэндийн чиглэлээр тэжээж, vржvvлэх нь их. Тухайлбал, уушгины багтраа євчтэй хvмvvс туулай их тэжээдэг. Зарим нь туулайны мах болон арьсыг ахуйн зориулалтаар єргєн хэрэглэдэг. Байгальд амьдарч буй молтогчин туулайны махаар ханиад хvрсэн vедээ шєл хийж уухад ядаргаа тайлагдан уушгины багтраа євчнийг анагаадаг.
Хоол тэжээлийн хувьд хивэг, багсармал тэжээл, шигшсэн буудай, байгалийн ногоон євсєєр хооллох хэрэгтэй. Мєн олон тєрлийн витамин, эрдэс давсаар баялаг хvнсний ногоогоор тэжээх, аль болох айлгаж цочоохгvй байх нь чухал юм. Туулайг аймхай амьтан гэдгийг хvн бvр мэднэ. Тиймээс тvvний дэргэд чанга дуугарах, хашгирах хэрэггvй. Тэд танил бус vнэр, чимээнээс айх ба танихгvй хvнд хэзээ ч ойртохгvй. Тиймээс та єєртєє дастал нь хэсэг хугацаанд хvлээх хэрэгтэй. Мєн туулайг усанд оруулахад зориулсан угаагч, шингэн саванг худалдаалах болсон. Туулайг уснаас гаргасныхаа дараа биеийг нь хаттал арчиж, дулаахан газар байлгах нь чухал. Учир нь тэд яг л нялх хvvхэд шиг хатгалгаа авч, євдєх аюултай юм шvv.
Мууранд амьтны гаралтай уураг єгєєрэй
Муур тэжээдэг хvн тийм ч олон биш. Гэхдээ муур тэжээхэд сайн зvйл их бий. Муурны vсийг байнга илж байвал дотор эрхтэнд сайн гэдэг. Мєн их хурдан амардаг. Муурыг тэжээхэд тийм ч амар биш аж. Ядаж л хоол голох тохиолдол элбэг байдаг байна. Хоол єгєхдєє муур махан тэжээлтэн амьтан гэдгийг байнга санах хэрэгтэй. Тиймээс ургамлын гаралтай уураг /vр тариа/ биш харин амьтны гаралтай уураг єгєх хэрэгтэй /мах/. Гэхдээ махаар тэжээхэд мууранд хэрэгцээтэй витаминууд хангалтгvй байдаг. Хуурай хоолоор тэжээх нь эрvvл хооллолт юм. Хуурай хоол єгч байгаа бол усны саванд нь ус болон шингэлсэн сvvг байнга байлгах хэрэгтэй. Харин шоколад болон кофены тєрлийн зvйлийг єгч болохгvй. Бєєлжиж, чацга алддаг. Муурын зулзагыг хооллоход мєн анхаарах зvйл их бий. Єсч байгаа хєдєлгєєн ихтэй муурын зулзаганд насанд хvрсэн болон хєгшин муурыг бодвол илvv илчлэг, єєх-тос, уураг, витамин хэрэгтэй. Мууранд зориулсан тусгай хоолонд дээрх бvх зvйл агуулагддаг. Зулзаганы олон тєрлийн хоол байдаг. Харин насанд хvрсэн мууранд зулзаганых шиг илчлэг ихтэй хоол хэрэггvй. Хэрвээ та насанд хvрсэн муураа зулзаганы хоолоор тэжээвэл таны муур маш хурдан таргалах болно.
Загасыг єдєрт хоёр удаа хооллодог
Загасыг гэртээ тэжээхээс гадна ресторан, ажлын єрєє гээд боломжтой гэж болох газар болгон тэжээдэг болсон. Учир нь загас тэжээснээр эерэг энерги авдаг гэдэг. Ялангуяа загас тэжээснээр хvний ядаргаа 50 хувь хvртэл багасдаг гэсэн тооцоог барууны эрдэмтэд гаргасан байх аж. Дэлхий дээр 30,000 орчим зvйлийн загас байдгаас 1,500 зvйлийг нь загас тэжээгчид сонирхож тэжээдэг байна. Хэрвээ та загас тэжээх гэж байгаа бол аквариум, халаагуур, хайрга, агааржуулагч, ургамал, гэрэл, термометр, филтер зэргийг бvрдvvлсэн байх хэрэгтэй. Загасыг єдєрт хоёр удаа зориулалтын хоолоор хооллох ба тєрєл зvйл, том жижгээс хамааран єєр єєр тэжээл єгдєг. Усны температурыг 24-26 хэм байлгах бєгєєд загасны тоо, аквариумын багтаамжийг анхаарах хэрэгтэй байдаг. Усны ургамал нь хvчилтєрєгч ялгаруулдаг vзэмжтэйгээс гадна зарим тєрлийн загас иддэг байна. Харин дун нь хоолны vлдэгдэл, замаг зэргийг идэж, усыг зєєлрvvлж єгдєг ажээ.
Аквариумыг цэвэрлэж, усыг нь солихдоо гоожуурын усыг нэг хонуулах эсвэл хлор арилгагч хэрэглэж болно. Загасыг тєрvvлэхдээ сvргээс тусгаарлан, тусгай тєрvvлэгч ашигладаг. Цєєн тєрлийн буюу Хээнли, Мичнос, Моли, Пецили гэсэн загаснууд амьд зулзага буюу 30-150 орчим жараахай тєрvvлдэг байна. Yлдсэн буюу ихэнх хэсэг нь тvрс шахдаг бєгєєд нэг удаа 1000-3000 орчим єндєг гаргадаг аж. Загас тэжээхдээ хоолыг хэтрvvлэлгvй, усыг дулаан байлгаж, агаар сайн нэвтрvvлэх нь чухал бєгєєд байнга ажиглан анхаарал тавих хэрэгтэй. Загас нь гоо зvйн хувьд таашаал єгєхєєс гадна нvдний хараа сайжруулж, ядаргаа тайлдгаараа эрvvл мэндэд ашигтай билээ.
|
Мэдээллийн ангилал
